انجمن جهانی روزنامه‌ها در بررسی خود از آزادی مطبوعات در سراسر جهان در نیم سال اول، با رسم تصویر سیاهی از بیشتر نقاط، اعلام کرد نقض آزادی مطبوعات از جمله حمله به خبرنگاران ادامه دارد.

بر اساس گزارش این سازمان مستقر در پاریس، آزادی مطبوعات در بسیاری از کشورهای هر یک از قاره‌های جهان مورد حمله قرار دارد. ۲۸ نفر از خبرنگاران و سایر کارکنان رسانه‌یی از ماه دسامبر ۲۰۰۸ تاکنون کشته شده‌اند که شش نفر آن‌ها در سرزمین‌های اشغالی فلسطین کشته شده و این منطقه به عنوان مرگ‌بارترین محل برای خبرنگاران در شش ماه گذشته ظهور کرد.

بر اساس یافته‌های این گزارش که در اختیار اعضای هیات مدیره انجمن جهانی روزنامه‌ها (WAN) قرار گرفته است:

*قاره آمریکا

خبرنگاران در آمریکای لاتین که در مورد فساد گزارش می‌کنند در جوی از هراس و ارعاب کار می‌کنند. در آمریکای مرکزی فرهنگ مصونیت به بسیاری از افرادی که مرتکب قتل و جنایات دیگر علیه خبرنگاران می‌شوند، امکان می‌دهد از عدالت بگریزند.

مکزیک همچنان خطرنک‌ترین کشور جهان برای خبرنگاران به‌منظور فعالیت حرفه‌یی است. ۳۰ خبرنگار از سال ۲۰۰۰ در این کشور کشته شده و هشت نفر دیگر همچنان مفقود مانده‌اند. این حملات به تازگی افزایش یافته و دولت هیچ پیشرفتی در ایجاد اصلاحات قانونی نداشته است.

در آمریکا مجلس نمایندگان در تلاش برای جلوگیری از همکاری شرکت‌های آمریکایی با دولت‌های مستبد برای تبدیل اینترنت به ابزار سانسور و مراقبت، نسخه جدیدی از قانون آزادی آنلاین جهانی را در ششم ماه می معرفی کرده که در صورت تصویب شدن پیشرفت خوبی در آزادی اینترنت است. در کوبا نیز ۲۳ خبرنگار همچنان در زندان به‌سر می‌برند.

*خاورمیانه و آفریقا

نقض آزادی مطبوعات در خاورمیانه و آفریقای شمالی همچنان رو به افزایش است و دولت‌ها از قانون‌های رسانه‌یی محدود کننده برای ساکت کردن خبرنگاران و متداول کردن خودسانسوری در منطقه استفاده می‌کنند. وبلاگ‌نویسان نیز به دلیل استفاده از حق آزادی بیان به طور روزافزون با خطر دستگیری، ارعاب و کشته شدن مواجه هستند.

در عراق که مدت‌ها مکان مرگباری برای خبرنگاران بوده اقدامات امنیتی در طی شش ماه گذشته بهبود یافته و به خبرنگاران داخلی و خارجی امکان داده شده است آزادانه و با امنیت بیش‌تری گزارش کنند اما خشونت‌هایی که بر تاریخ اخیر عراق نقش بسته، همچنان برروی رسانه‌ها تاثیر دارد. ۲۲۵ خبرنگار و کارکنان رسانه‌یی دیگر طی شش سال گذشته در عراق کشته شده‌اند.

وضعیت برای رسانه‌ها در سرزمین‌های اشغالی فلسطین به دلیل تهاجم رژیم صهیونیستی به غزه در ماه دسامبر و ژانویه و افزایش تهدید علیه خبرنگاران از سوی گروه‌های مبارز مسلح فلسطینی، طی شش ماه گذشته وخیم‌تر شده است. بین ۲۷ ماه دسامبر ۲۰۰۸ و ۱۷ ماه ژانویه ۲۰۰۹، شش خبرنگار در غزه کشته شده و سه مرکز رسانه‌یی با این ادعا که ابزار تبلیغاتی حماس بوده‌اند، بمباران شدند.

در عربستان سعودی نیز حدود ۴۰۰ هزار سایت اینترنتی مسدود شده و خبرنگاران و وبلاگ‌نویسان برای بحث در مورد مسایل سیاسی، اجتماعی یا مذهبی که نامناسب یا خلاف دولت یا سیستم آن دانسته می‌شوند با مجازات شدید روبه‌رو هستند. دولت این کشور در ماه آوریل محدودیت‌های شدیدی را در مورد کافی نت‌ها وضع کرده و صاحبان این مکانها را ملزم کرد دوربین‌های مراقبتی مخفیانه نصب کرده و نام و مشخصات کاربران را ثبت کنند.

*جنوب صحرای آفریقا

کشورهای جنوب صحرای آفریقا نیز همچنان از قوانین سرکوب‌گرانه برای متهم کردن خبرنگاران به افترا، اغتشاش و مختل کردن نظم عمومی استفاده می‌کنند. سانسور در هر دو شکل خودسانسوری و سانسور وضع شده از سوی دولت، کیفیت بیش‌تر رسانه‌های آفریقا را به تحلیل برده است. منازعات، مبارزات انتخاباتی احزاب مخالف و موضوعات تابو همگی در رسانه‌ها غایب بوده یا برای متناسب شدن با منافع دولت دستکاری می‌شوند.

آزادی مطبوعات درسنگال افول کرده است که علت آن تا اندازه زیادی مربوط به افزایش سیاست‌های مستبدانه رییس جمهور این کشور است. در نیجریه نیز دولت همچنان خبرنگارانی را که از موارد فساد دولتی گزارش می‌کنند، ارعاب و مجازات می‌کند. در سودان دولت مبارزه برای ارعاب خبرنگاران و کسانی که ازمقامات دولتی انتقاد می‌کنند را تشدید کرده است. در اریتره ۱۴ خبرنگار در زندان‌های مخفی به‌سر می‌برند.

وضعیت گزارشگری در کنیا از زمان خشونت‌های پس از انتخابات این کشور در سال گذشته بهبود یافته است اما ارعاب و فرهنگ مصونیت همچنان وجود دارد.

اما خبرنگاران سومالیایی در یکی از ناپایدارترین محیط‌های جهان کار می‌کنند که در آن مراکز رسانه‌یی اغلب بسته می‌شوند و خشونت به یک مسئله ثابت روزانه تبدیل شده است. از زمان آغاز سال میلادی جدید، دو خبرنگار در این کشور کشته و سه نفر به شدت مجروح شده و شماری نیز دستگیر شده‌اند.

در زیمباوه نیز وضعیت رسانه‌ها و خبرنگاران ضعیف مانده است. روزنامه‌هایی که در خارج به چاپ می‌رسند تحت مالیات واراداتی سنگین قرار می‌گیرند و قیمت بالای نشریات چاپ شده تقریبا روزنامه‌هایی مانند The Zimbabwean را ورشکست کرده و دولت نیز هنوز اصلاحات رسانه‌یی دموکراتیک انجام نداده است.

*اروپا و آسیای مرکزی

آزادی مطبوعات در بخش‌های زیادی از اروپا و آسیای مرکزی با چالش روبه‌رو است. تهدید مرگ یا مجازات خبرنگارانی که از جنگ‌ها، جنایات جنگی و جرایم سازمان یافته گزارش می‌کنند، در برخی از کشورها متداول مانده است. در کشورهای متعددی از اتحادیه اروپا مقامات در رعایت حقوق خبرنگاران برای حفاظت از محرمانگی منابعشان کوتاهی می‌کنند. قانون ضد تروریستی نیز بر آزادی بیان تاثیر گذاشته و به‌نظر می‌رسد دولت‌ها از این قوانین برای اهداف سیاسی استفاده می‌کنند.

در جمهوری چک قوانین زندان جدید، خبرنگارانی را که از برخی منابع مانند اطلاعات استراق سمع ضبط شده توسط پلیس استفاده می‌کنند، تا پنج سال زندان یا پنج میلیون کرون چک (حدود ۱۸۵ هزار یورو) جریمه محکوم می‌کند.

خبرنگارانی که در مورد مافیا در ایتالیا گزارش می‌کنند همچنان تهدیدهای خشونت‌آمیز دریافت می‌کنند و خبرنگاران متعددی تحت حفاظت پلیس کار می‌کنند.

محیط رسانه‌یی در ترکیه ضعیف مانده است و علاوه بر ممنوعیت انتشار دو روزنامه کردی، مقامات این کشور Dogan Media Group را که بزرگ‌ترین گروه رسانه‌یی ترکیه است، برای تاخیر در پرداخت مالیات فروش سهام به ناشر آلمانی Axel Springer به اتهام کلاهبرداری مالیاتی جریمه کردند. این گروه اتهامات فوق را رد کرده است و این پرونده بیشتر به عنوان تلافی گزارش انتقادی از دولت دانسته شده است.

*آسیا

در آسیا رسانه‌های مستقل همچنان با مجموعه موانعی که بیش‌تر به شکل دولت‌های متخاصم و درگیری‌های داخلی است، مواجه هستند. سانسور گسترده چین و سرکوبی رسانه‌های مستقل و جنگ داخلی در سریلانکا و توسل جستن نپال به خشونت علیه مطبوعات تنها برخی از چالش‌های کلیدی پیش روی آزادی مطبوعات در این منطقه هستند.

اما آزادی مطبوعات از ماه دسامبر در افغانستان وخیم‌تر شده است و همچنانکه این کشور به انتخابات ریاست جمهوری ماه اوت نزدیک می‌شود، فشار و خشونت علیه مطبوعات افزایش یافته است.

در میانمار مدافعان آزادی مطبوعات و خبرنگاران همچنان با مجازات زندان طولانی مدت و سانسور گسترده مواجه هستند. در ماه مارس حکومت نظامی حاکم برای ایجاد یک کمیته سانسور آنلاین مهیا شد که به تمامی مقالات آنلاین دسترسی داشته و برای ویرایش مستقیم آن‌ها قدرت دارد.

مقامات چینی همچنان به دستگیری، ارعاب و مجازات خبرنگاران ادامه می‌دهند. تنها در یک ماه رسانه‌ها از پوشش اعتصاب تاکسی منع شدند؛ یک صاحب چاپخانه تبتی به هفت سال زندان محکوم شد؛ بیش از ۲۰ خبرنگار دستگیر شدند، وب سایت‌های خارجی مسدود شدند و دو خبرنگار به دلیل گزارشگری مورد حمله قرار گرفتند.

انجمن جهانی روزنامه‌ها که سازمان جهانی صنعت روزنامه است، نماینده ۱۸ هزار روزنامه از ۱۲۲ کشور جهان بوده و از آزادی مطبوعات و منافع حرفه‌یی و تجاری .روزنامه‌ها در سراسر جهان دفاع می‌کند

منبع

Adrees Latif   تصویر از